Golwg Ar Wybren Y Nos – Mis Ionawr 2022

Croeso i rifyn y Flwyddyn Newydd o Olwg ar Wybren y Nos, lle fyddwn yn dethol gwrthrychau gorau wybren y nos i’w hastudio gyda’r llygaid noeth, ysbienddrychau a thelesgopau.  Gwnewch y gorau o’r nosweithiau gaeafol, hir – os gawn ni wybren glir!

Cawod o Sêr Gwib y Cwandrantids

Fe fydd y gawod o sêr gwib Cwandrantids are ei anterth ar y 3ydd o Ionawr tua 8.40 yh.  Gelwir y disgleirdeb ar ôl y cytser annosbarthedig Quadrans Muralis, sydd wedi’i leoli o dan gytser Draco

Fe fydd diffyg golau’r Lleuad Newydd yn cynnig wybren dywyll er mwyn gweld y ‘sêr gwib’ hyn, a all cyrraedd eu hantrth gydag oddeutu 120 o feteorau yr awr (neu ZHR – zenithal hourly rate).  Chwiliwch am wybren dywyll, wledig er mwyn cynyddu’ch cyfle i weld y gawod o sêr gwib hyn, oherwydd fe all llygredd goleuni cymylu’r llinellau gwanach o olau.

Cliciwch yma

Digonedd o Blanedau ym mis Ionawr

Yn ystod wythnos gyntaf mis Ionawr, fe fydd cyfle i weld y blaned fychan ond nerthol sef y blaned Mercher wrth iddi ymddangos ar ôl y machlud.  Ar y 6ed o Ionawr yn ystod y cyfnos, edrychwch tuag at orwel y de-orllewin i weld nifer o blanedau a’r Lleuad ar ei chynnydd gyda’r blaned Iau i’r dde ohoni.  Mae’r blanedau Sadwrn a Mercher yn ymddangos fel sêr gwan, sy’n isel yn yr wybren sy’n tywyllu.  Os nad ydych yn gallu gweld y blaned Mercher gyda’ch llygaid, defnyddiwch eich ysbienddrych i sganio’n uniongyrchol uwchben y gorwel de-orllewin isel.  Fe fydd y Lleuad pedair diwrnod oed yn edrych yn hyfryd yn y llewyrch daear, lle mae goleuni’r Ddaear yn cael ei hadlewyrchu ar yr haul, yn goleuo rhan dywylla’r Lleuad.  Arhoswch nes i’r Haul fachlud yn llwyr gan ei bod yn beryglus i edrych ar olau haul uniongyrchol trwy offer optegol.

Cliciwch yma

Ar ddiwedd y mis, fe fydd cysylltiad planedol tlws yn digwydd.  Ar y 29ain o Ionawr, fe fydd y Lleuad yn ei chwarter olaf yn isel yng ngorwel y de-ddwyrain, gyda’r Blaned Mawrth yn ail-ymddangos yn wybren y bore.  Fe fydd y blaned Gwener llachar mewn lleoliad gorllewinol i’r blaned Mawrth a’r Lleuad.

Fe fydd y Lleuad Newydd ar yr 2il o Ionawr a’r Lleuad Lawn ar y 17eg o Ionawr.

Cliciwch yma

Ar gyfer Ysbienddrych: Asterism neu Ddau yn Auriga

Mae cytser Auriga mewn lleoliad da yn yr wybren y mis hwn ac yn cynnwys ambell i asterism hwylus i’w weld ag ysbienddrych.

Cliciwch yma

Edrychwch am gasgliad o olau sêr sy’n gorwedd mewn cornel ongl sgwâr ddychmygol, ei llinellau perpendicwlar yn terfynu wrth sêr Hassaleh ac Elnath.

Cliciwch yma

Codwch eich ysbienddrych i’ch llygaid a chwiliwch am gasgliad o sêr sy’n debyg i bysgodyn sy’n neidio.  Gelwir yr asterism hwn yn ‘Sildyn yn Llamio’.  O fewn yr un maes gweld, chwiliwch am ail gasgliad o sêr sydd yn debyg i ‘sblash’ wybrennol o ddŵr.

Cliciwch yma

Os nad ydych yn gallu gweld hwn, yna ceisiwch chwilio am drydydd asterism hwylus sy’n edrych fel wyneb sy’n gwenu o fewn yr asterism sblash.

Cliciwch yma

Ar gyfer Telesgop: Digwyddiad Uwchnofa brin

Nifwl y Cranc (Messier 1) Lleoliad: RA 5h 34m 32s|Dec +22˚0’52”

Manteisiwch ar y cyfle i astudio gweddillion seren hen iawn.  Mae Messier 1, neu Nifwl y Cranc, yn weddillion uwchnofa, neu seren ffrwydredig, a ffrwydrodd mil o flynyddoedd yn ôl (AD 1054) yng nghangen Perseus yn ein galaeth.  Roedd seryddwyr Tsieineaidd yn ffodus i weld hwn, ac yn ôl eu cofnodion roedd yn disgleirio’n fwy llachar na’r blaned Gwener.  Roedd hyd yn oed yn weladwy yn ystod golau dydd am 23 diwrnod ac yn cael ei weld yn ystod y nos am bron i ddwy flynedd.

Cafodd yr uwchnofa hyd yn oed ei gweld a’i chofnodi gan y pobl Anasazi (Americanwyr brodorol), a greuodd pictograff yn Chaco Canyon.  Mae llawer o ddadlau wedi bod â oedd hwn yn cynrychioli’r wir uwchnofa, ond mae’n ddiddordol i nodi ar y diwrnod hwnnw, bod y Lleuad ar ei chil wedi pasio yn agos ati, gyda’r uwchnofa yn ymddangos fel seren lachar.

Cliciwch yma

Fe welodd Lord Rosse, gyda’i delesgop adlewyrchol 36 modfedd, y gwrthrych hwn ym 1848 a’i fraslunio, gan feddwl ei fod yn debyg i granc.

Cliciwch yma

Fe’i welodd eto gyda’r ‘Leviathan of Parsonstown’,  telesgop adlewyrchol 72 modefedd, tybiwyd mai hwn oedd yr un fwyaf yn y byd ar y pryd.  Mae’r telesgop yma wedi’i ail adeiladu ar dir Castell Birr yn yr Iwerddon.

Cliciwch yma

Heddiw, mae’r gwrthrych yn debyg i olau hirgrwn, gwan trwy delesgop bach ac yn dechrau dangos ffurfiad math o ffilament ac ymylon garw gyda thelesgop 8 modfedd neu’n fwy mewn wybren dywyll.  Er nad yw’n ymddangos yn drawiadol bron i fil o flynyddoedd wedyn, mae’n rhyfeddol wrth ystyried yr effaith gafodd ar bobl hynafol dros y byd gan fod uwchnofâu yn ein galaeth ni yn brin.

Cliciwch yma

Dark Skies Photo Feed

We would love all of our visitors to share their experiences and photos of the dark skies. Share your images with us on instagram using the hashtag #CambrianMountainsDarkSkies and add to our image feed that you see below.