Golwg Ar Wybren Y Nos – Mis Mawrth 2022

Croeso i rifyn y mis hwn o ‘Golwg ar Wybren y Nos’, lle byddwn yn dewis  uchafbwyntiau gorau’r mis i’w gweld gyda’r llygaid noeth, ysbienddrychau a thelesgopau.

Mae’r Lleuad Lawn ar y 18fed o Fawrth a’r Lleuad Newydd ar y 2il o Fawrth.

Cysylltiad 25ain o Fawrth

Ar gyfer y rhai sy’n codi’n gynnar, edrychwch am gysylltiad hyfryd y planedau ar y 25ain o Fawrth.  Fe fydd y blaned lachar Gwener yn ymuno â’r planedau Iau a Mawrth sydd wedi’u lleoli’n isel ar y gorwel de-ddwyreiniol.  Dros yr wythnos nesaf tua’r un amser, fe fydd y triawd o blanedau yn gwawrio gyda’i gilydd.

Darllen mwy

Goleuni Sidyddol

Edrychwch am y Goleuni Sidyddol rhyfeddol, a welir mewn ardaloedd wybren dywyll megis ym Mharc Wybren Dywyll Ryngwladol Cwm Elan, ac mewn ardaloedd gwledig ymhell o lygredd goleuni y trefi a’r dinasoedd.  Mae’n ymddangos yn yr wybren orllewinol tuag awr ar ôl iddi fachlud.  Gyda llygaid sydd wedi addasu i’r tywyllwch, edrychwch am gôn o olau sy’n disgleirio ar ongl o’r gorwel i fyny.  Efallai y bydd yn edrych fel golau cryf, artiffisial sy’n goleuo i fyny.  Credir mae ffenomen naturiol yw hwn wedi’I greu gan falurion o gomedau a llwch o asteroidau yn gwrthdaro yng nghysawd ein Haul, ac fe gellir ei weld ar ddiwedd mis Chwefror, a thrwy gydol misoedd Mawrth ac Ebrill.

Melotte 111

Fe lleolir y Clwstwr Agored Melotte 111 yng nghytser Coma Berenices, sy’n cynnwys 40 o sêr llachar.  Yn yr oesoedd cynnar, credir iddo gynrychioli cynffon Leo.  Yn 240 CC, fe’i enwyd ar ôl gwallt Bernice, sef Brenhines yr Aifft ar y pryd.  Yn ôl y chwedl, fe aberthodd ei gwallt i Aphrodite er mwyn sicrhau dychweliad diogel ei gŵr, a oedd yn ymladd yn erbyn y Seleuciaid yn ystod trydydd Rhyfel y Syriaid.

Darllen mwy

Y ffordd orau i weld y gwrthrych hwn yw trwy ysbienddrych, er bod y sêr unigol yn edrych yn llachar trwy delesgop, fodd bynnag wedi’u gwasgaru’n llac.  Gellir ei weld hefyd gyda’r llygaid noeth fel clytwaith o sêr aneglur yn agos at ei gilydd.

Messier 3, Messier 53 a yr Galaeth Lygad du

Defnyddiwch eich telesgopau er mwyn darganfod dau glwstwr crwn a galaeth ddiddorol yng nghytser Coma Berenices, a fydd mewn lleoliad da yn wybren y nos am hanner nos.  Mae’r sêr yn Coma Berenices yn eithaf aneglur ac yn anodd eu darganfod, felly fe fydd angen wybren wledig er mwyn eu gweld.  Edrychwch am y ‘marc cwestiwn yn ôl’ sy’n cynrychioli pen balch Leo ac edrychwch yn syth tua’r dwyrain am y seren lachar Arcturus, sydd yng nghytser Boötes.  Fe fydd angen llygaid sydd wedi cynefino â’r tywyllwch er mwyn gweld y dair seren lachar sy’n ffurfio’r asterism ar siap ongl sgwâr sef Coma Berenices.

Darllen mwy

Lleoliad: RA 13h 42m 11.62s | Dec +28° 22′ 38.2″

Clwstwr crwn yw Messier 3 ac yn cystadlu ag ysblander Clwstwr Great Hercules (M13) sy’n fwy poblogaidd.  Mae’n edrych yn rhyfeddol trwy delesgop ag agorfa 8 modfedd neu’n fwy, ac mae’n hawdd credu fod y clwstwr hwn yn cynnwys dros hanner miliwn o sêr.  Mae wedi’i leoli 34,000 o flynyddoedd golau o’r Ddaear, a gellir hefyd gweld y gwrthrych hwn trwy ysbienddrych.

Lleoliad: RA 13h 12m 55.25s | Dec +18° 10′ 05.4″

Ail glwstwr crwn yn Coma Berenices yw Messier 53, wedi’i leoli 58,000 o flynyddoedd golau i ffwrdd, sy’n ei wneud yn un o’r clystyrau crwn pellaf o’r Ddaear.  Mae’r clwstwr hwn yn cynnwys hyd at 500,000 o sêr.  Nid yw’n ymddangos mor fanwl gyda thelesgop oherwydd y pellter.

Lleoliad: RA 12h 56m 44s | Dec +21° 40′ 58″

Mae’r Alaeth Lygaid Du (M64) yn gorwedd yng nghanol Coma Berenices ac mae 24 o flynyddoedd golau i ffwrdd o’r Ddaear.  Gellir astudio’r gwrthrych hwn trwy delesgop llai ac mae’n ddiddordol oherwydd iddo ymddwyn yn anarferol:  mae ardaloedd allanol o’r alaeth yn cylchdroi yn y cyfeiriad gwrthwyneb o’i craidd.  Ni wyddys yn iawn am y  rheswm dros y rhyfeddod hwn, ond cred arbenigwyr efallai oherwydd canlyniad galaeth lai yn cyfuno â M64.  Rhwng ardaloedd mewnol ac allanol yr alaeth hon mae ardal weithredol o sêr yn ffurfio.  O dan yr wybren dywyll a gyda amodau da ar gyfer gwylio, gellir gweld y llwybr o lwch tywyll trwy delesgop ag agorfa o bedwar modfedd neu uwch.  Fe fydd telesop fwy yn datgelu corongylch allanol yr alaeth.

Dark Skies Photo Feed

We would love all of our visitors to share their experiences and photos of the dark skies. Share your images with us on instagram using the hashtag #CambrianMountainsDarkSkies and add to our image feed that you see below.